Πάνω από 5.100 Τουρκοκύπριοι έλαβαν κυπριακή υπηκοότητα από το 2004

Συνολικά 5.176 Τουρκοκύπριοι έχουν λάβει κυπριακή υπηκοότητα από το 2004, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε τη Δευτέρα το υπουργείο Εσωτερικών, όπως μεταδίδει ο Cyprus Mail.

Ο μεγαλύτερος αριθμός — 2.972 πολιτογραφήσεις — χορηγήθηκε μεταξύ 2004 και Φεβρουαρίου 2007, δηλαδή πριν το υπουργικό συμβούλιο καθορίσει επίσημα κριτήρια για την έγκριση τέτοιων υποθέσεων.

Αφού τα κριτήρια τέθηκαν σε ισχύ στις 14 Φεβρουαρίου 2007, ο ρυθμός επιβραδύνθηκε σημαντικά: μόλις 1.806 πολιτογραφήσεις χορηγήθηκαν έως το 2013. Την περίοδο 2014–2023 ο αριθμός έπεσε ακόμη περισσότερο, στις 67. Από την αναθεώρηση των κριτηρίων στις 2 Φεβρουαρίου 2024 έχουν χορηγηθεί άλλες 331 πολιτογραφήσεις.

Οι αιτήσεις υπάγονται στον περί ληξιαρχικών πράξεων νόμο, που αφορά παιδιά γεννημένα στην Κύπρο από αλλοδαπό γονέα, στις περισσότερες περιπτώσεις Τούρκο έποικο. Βάσει του νόμου, οι υποθέσεις απαιτούν έγκριση του υπουργικού συμβουλίου πριν από την εγγραφή, αντί να διεκπεραιώνονται μέσω συνήθων διαδικασιών. Το υπουργείο Εσωτερικών ανέφερε ότι δεν τηρεί αρχείο εκκρεμών αιτήσεων, υποστηρίζοντας πως αυτά που υποβάλλονται είναι αιτήματα ή επιστολές και όχι επίσημες αιτήσεις, και δεν καταγράφονται στο σύστημά του.

Τα κριτήρια του υπουργικού συμβουλίου, όπως ορίστηκαν το 2007 και αναθεωρήθηκαν το 2024, εξετάζουν αν ο αλλοδαπός γονέας είναι τούρκος υπήκοος ή υπήκοος άλλης τρίτης χώρας, πού παντρεύτηκαν οι γονείς και, όταν ο ένας γονέας είναι Τούρκος, τις συνθήκες εισόδου του στην Κύπρο.

Το ζήτημα συνδέεται με την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, οπότε οι Τουρκοκύπριοι που διαμένουν στα κατεχόμενα απέκτησαν δικαίωμα σε ευρωπαϊκή υπηκοότητα ως νόμιμοι πολίτες της Δημοκρατίας. Παρότι η Κύπρος εντάχθηκε στο μπλοκ, το ενωσιακό δίκαιο ανεστάλη στα κατεχόμενα λόγω έλλειψης αποτελεσματικού ελέγχου από τη Δημοκρατία. Σύμφωνα με τους όρους ένταξης, οι Τουρκοκύπριοι με κυπριακή υπηκοότητα έχουν τα ίδια δικαιώματα με άλλους Ευρωπαίους πολίτες, περιλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην Ένωση.

Η νομιμότητα του περιορισμού της υπηκοότητας βάσει του ληξιαρχικού νόμου έχει ελεγχθεί δικαστικά. Στην υπόθεση της Έντα Χαντζέρ, γεννημένης στη Λευκωσία το 1978 από Τουρκοκύπρια μητέρα και Τούρκο πατέρα, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι η διάταξη εισάγει έμμεση διάκριση σε βάρος των Τουρκοκυπρίων, καθώς εξαρτάται από το νομικό καθεστώς εισόδου ή διαμονής του γονέα. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε ομόφωνα την έφεσή της, επικυρώνοντας προηγούμενη απόφαση ότι το άρθρο και τα κριτήρια του υπουργικού συμβουλίου δεν παραβιάζουν την αρχή της ισότητας ούτε συνιστούν έμμεση διάκριση. Το δικαστήριο έκρινε ότι η χορήγηση υπηκοότητας είναι κυριαρχική πράξη που εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του κράτους και όχι αυτόματο δικαίωμα, με μόνη υποχρέωση του κράτους να ενεργεί καλή τη πίστει.

Η διάταξη έχει δεχθεί έντονη κριτική από οργανώσεις και οικογένειες, που υποστηρίζουν ότι στην πράξη αποκλείει παιδιά των οποίων ο Τουρκοκύπριος ή Τούρκος γονέας εγκαταστάθηκε στα κατεχόμενα μετά το 1974. Επισκόπηση του 2022 κατέληξε ότι, υπό τα κριτήρια του 2007, οι εξαιρέσεις περιορίζονταν κυρίως σε παιδιά γονέων που παντρεύτηκαν εκτός Κύπρου ή των οποίων η σχέση ξεκίνησε ανεξάρτητα από την τουρκική εισβολή, αφήνοντας πολλά παιδιά μικτών γάμων χωρίς υπηκοότητα παρά το ότι έχουν Κύπριο γονέα.