Εργασία στην Κύπρο Ελέγχθηκε: Άλλαξε:
Με λίγα λόγια
- Ποιους αφορά
- Όλους όσοι εργάζονται ως μισθωτοί στην Κύπρο — Κύπριους, πολίτες της ΕΕ ή τρίτων χωρών, με πλήρη ή μερική απασχόληση. Ο νόμος δεν αφορά όσους εργάζονται κατά μέσο όρο έως 3 ώρες την εβδομάδα με εγγυημένο χρόνο, και οι κανόνες για τον χρόνο εργασίας εξαιρούν τις Ένοπλες Δυνάμεις, την Αστυνομία και μέρος των ναυτικών.
- Πόσο κοστίζει
- Για τον εργοδοτούμενο τίποτα: τα έγγραφα με τους όρους τα εκδίδει ο εργοδότης και δωρεάν. Ο εργοδότης που παραβαίνει τον νόμο αντιμετωπίζει πρόστιμο έως €5.500.
- Πόσο διαρκεί
- Οι βασικοί όροι — θέση, τόπος, έναρξη, αμοιβή, ωράριο, δοκιμαστική περίοδος — δίνονται γραπτώς το αργότερο την 7η ημερολογιακή ημέρα από την έναρξη. Τα υπόλοιπα — άδεια, διαδικασία τερματισμού, κατάρτιση, συλλογική σύμβαση, φορέας εισφορών — εντός ενός μηνός.
- Πού υποβάλλεται
- Το έγγραφο το εκδίδει ο εργοδότης — σε χαρτί ή ηλεκτρονικά, ώστε να μπορεί να αποθηκευτεί και να εκτυπωθεί — και καταχωρίζει τους ίδιους όρους στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Αν δεν σας δόθηκαν οι όροι ή παραβιάζονται, το παράπονο υποβάλλεται στο επαρχιακό γραφείο του Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων· οι υπήκοοι τρίτων χωρών το υποβάλλουν μέσω της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης.
- Αν η περίπτωσή σας διαφέρει
- Κανένας όρος της σύμβασης δεν μπορεί να είναι δυσμενέστερος από τον νόμο. Ο εργοδότης δεν μπορεί να απαγορεύσει την παράλληλη απασχόληση σε άλλον εργοδότη εκτός ωραρίου, εκτός αν κατά την πρόσληψη όρισε γραπτώς αντικειμενικό λόγο — ασφάλεια, επιχειρηματικό απόρρητο, σύγκρουση συμφερόντων.
Η περίπτωσή σας
Αν μόλις ξεκινάτε μια εργασία
Έως την 7η ημερολογιακή ημέρα πρέπει να έχετε έγγραφο με τα μέρη, τον τόπο εργασίας, τη θέση, την ημερομηνία έναρξης (και λήξης, αν η σύμβαση είναι ορισμένου χρόνου), τη δοκιμαστική περίοδο, την αμοιβή με όλα τα στοιχεία της και τη συχνότητα καταβολής, το ωράριο και τις υπερωρίες. Εντός ενός μηνός προστίθενται η άδεια, η διαδικασία τερματισμού με τις περιόδους προειδοποίησης, η κατάρτιση, η συλλογική σύμβαση και ο φορέας των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Η δοκιμαστική περίοδος δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες· κατά τη διάρκειά της κάθε πλευρά μπορεί να τερματίσει την εργασία χωρίς προειδοποίηση.
Αν ήδη εργάζεστε και οι όροι αλλάζουν
Για κάθε μεταβολή ο εργοδότης σας δίνει έγγραφο το αργότερο την ημέρα που τίθεται σε εφαρμογή· εξαίρεση είναι οι αλλαγές νόμου ή συλλογικής σύμβασης στις οποίες ήδη παρέπεμπε το έγγραφο. Μετά από 6 μήνες υπηρεσίας και τη λήξη της δοκιμαστικής περιόδου μπορείτε να ζητήσετε πιο προβλέψιμη και ασφαλή μορφή απασχόλησης, αν υπάρχει — ο εργοδότης απαντά γραπτώς και αιτιολογημένα εντός ενός μηνός.
Αν το ωράριο είναι μη προβλέψιμο — σας καλούν όταν υπάρχει δουλειά
Στο έγγραφο πρέπει να αναφέρονται οι εγγυημένες αμειβόμενες ώρες, οι ώρες και ημέρες αναφοράς στις οποίες μπορεί να κληθείτε, και η ελάχιστη προειδοποίηση πριν από την ανάθεση. Ανάθεση εκτός αυτών ή χωρίς προειδοποίηση μπορείτε να την αρνηθείτε χωρίς δυσμενείς συνέπειες. Αν ο εργοδότης ακυρώσει την ανάθεση μετά την προθεσμία, καταβάλλει τουλάχιστον το ημερομίσθιο της ημέρας.
Προθεσμίες και προϋποθέσεις
- οι βασικοί όροι δίνονται γραπτώς το αργότερο την 7η ημερολογιακή ημέραΝ. 25(I)/2023, άρθρο 12(1): η βασική ενημέρωση παρέχεται «εντός του χρονικού διαστήματος που αρχίζει την πρώτη εργάσιμη ημέρα και λήγει το αργότερο την έβδομη ημερολογιακή ημέρα».
- οι υπόλοιποι όροι εντός 1 μηνόςΝ. 25(I)/2023, άρθρο 12(2): η συμπληρωματική ενημέρωση παρέχεται «εντός ενός μηνός από την πρώτη ημέρα».
- η δοκιμαστική περίοδος δεν υπερβαίνει τους 6 μήνεςΝ. 25(I)/2023, άρθρο 15(1): η δοκιμαστική περίοδος «δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες, ανεξαρτήτως οποιωνδήποτε ρυθμίσεων ίσχυαν πριν»· εξαιρούνται τα διευθυντικά στελέχη νομικών προσώπων, άρθρο 15(3).
- η παλαιά δοκιμαστική περίοδος των 104 εβδομάδων δεν ισχύει πιαΝ. 24/1967, άρθρο 9(1), επιφύλαξη που παραμένει στο ενοποιημένο κείμενο: «ουδεμία δοκιμαστική περίοδος θα είναι μακροτέρα των εκατόν τεσσάρων εβδομάδων» — την υπερισχύει το άρθρο 15(1) του Ν. 25(I)/2023.
- όχι πάνω από 48 ώρες την εβδομάδα κατά μέσο όρο, μαζί με τις υπερωρίεςΝ. 63(I)/2002, άρθρο 7(1): «δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 48 ώρες κατά μέσον όρο, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών»· το άρθρο 7(4) επιτρέπει υπέρβαση εφόσον «ο εργαζόμενος συναινεί».
- ο μέσος όρος υπολογίζεται σε 4 μήνεςΝ. 63(I)/2002, άρθρο 7(3): «Η περίοδος αναφοράς είναι τέσσερις μήνες».
- τουλάχιστον 11 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσης ανάμεσα στις εργάσιμες μέρεςΝ. 63(I)/2002, άρθρο 4(1): «περίοδο ανάπαυσης ελάχιστης διάρκειας ένδεκα συνεχόμενων ωρών».
- όταν η ημέρα εργασίας ξεπερνά τις 6 ώρες, δικαιούστε διάλειμμαΝ. 63(I)/2002, άρθρο 5(1)(α): «Όταν ο χρόνος ημερήσιας εργασίας υπερβαίνει τις έξι ώρες ο εργαζόμενος δικαιούται σε διάλειμμα».
Όλες οι προϋποθέσεις (12)
- το διάλειμμα είναι τουλάχιστον 15 λεπτά και όχι στην αρχή ή στο τέλος της ημέραςΝ. 63(I)/2002, άρθρο 5(1)(β): «συνεχής περίοδος τουλάχιστο 15 λεπτών»· τα διαλείμματα «δεν επιτρέπεται να χορηγούνται συνεχόμενα με την έναρξη ή τη λήξη της ημερήσιας εργασίας».
- μία φορά την εβδομάδα, τουλάχιστον 24 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσηςΝ. 63(I)/2002, άρθρο 6(1): «συνεχή ελάχιστη ανάπαυση 24 ωρών» ανά εβδομάδα, επιπλέον της ημερήσιας ανάπαυσης.
- μετά από 6 μήνες στον ίδιο εργοδότη μπορείτε να ζητήσετε πιο σταθερή μορφή εργασίας και να λάβετε αιτιολογημένη γραπτή απάντηση εντός μηνόςΝ. 25(I)/2023, άρθρο 19(1): εργοδοτούμενος «με τουλάχιστον έξι (6) μήνες υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη» μπορεί να ζητήσει πιο προβλέψιμους όρους· άρθρο 19(2) — αιτιολογημένη απάντηση «εντός ενός (1) μηνός».
- ο εργοδότης που παραβαίνει τον νόμο αντιμετωπίζει πρόστιμο έως €5.500Ν. 25(I)/2023, άρθρο 27: «χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες πεντακόσια ευρώ (€5.500)».
Συλλογική σύμβαση
Ο νόμος επιτρέπει στις συλλογικές συμβάσεις να θεσπίζουν όρους διαφορετικούς από τους κανόνες για τη δοκιμαστική περίοδο, την παράλληλη απασχόληση, το ωράριο και τη μετάβαση σε σταθερή μορφή — τηρώντας τη γενική προστασία του εργοδοτούμενου. Αν ο κλάδος ή η εταιρεία σας έχει συλλογική σύμβαση, δείτε τους όρους της ή ρωτήστε τη συντεχνία.
Αμοιβή υπερωριών
Γενικός κανόνας για την αμοιβή υπερωριών στον νόμο δεν υπάρχει: την καθορίζουν η σύμβαση, η συλλογική σύμβαση ή η πρακτική. Ο νόμος απαιτεί μόνο να αναγράφονται στο έγγραφο των όρων οι ρυθμίσεις και η αμοιβή της υπερωριακής εργασίας.
Πηγές
- Ο περί Διαφανών και Προβλέψιμων Όρων Εργασίας Νόμος του 2023 (Ν. 25(I)/2023)www.cylaw.orgΤι γνωστοποιεί γραπτώς ο εργοδότης και πότε (άρθρα 11–13), δοκιμαστική περίοδος (άρθρο 15), παράλληλη απασχόληση (άρθρο 16), μη προβλέψιμο ωράριο (άρθρο 17), αίτημα μετάβασης (άρθρο 19), ΕΡΓΑΝΗ (άρθρο 11(6)), ποινή (άρθρο 27).
- Οδηγία (ΕΕ) 2019/1152 σχετικά με διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίαςeur-lex.europa.euΗ ευρωπαϊκή βάση: 7 ημέρες και ένας μήνας για την ενημέρωση (άρθρο 5), δοκιμαστική περίοδος έως 6 μήνες (άρθρο 8).
- Ο περί της Οργάνωσης του Χρόνου Εργασίας Νόμος του 2002 (Ν. 63(I)/2002)www.cylaw.org48 ώρες κατά μέσο όρο σε 4 μήνες και συναίνεση για υπέρβαση (άρθρο 7), ημερήσια ανάπαυση 11 ωρών (άρθρο 4), διάλειμμα (άρθρο 5), εβδομαδιαία ανάπαυση (άρθρο 6).
- Ο περί Τερματισμού Απασχολήσεως Νόμος του 1967 (Ν. 24/1967), άρθρο 9(1)www.cylaw.orgΟ παλαιός κανόνας για δοκιμαστική περίοδο έως 104 εβδομάδες, που παραμένει στο ενοποιημένο κείμενο, και ο τερματισμός χωρίς προειδοποίηση κατά τη δοκιμαστική περίοδο.
- ΚΔΠ 455/2024 και ΚΔΠ 58/2025 για το σύστημα ΕΡΓΑΝΗwww.cylaw.orgΟ εργοδότης υποχρεούται να καταχωρίσει τους ουσιώδεις όρους εργοδότησης όλων των εργοδοτουμένων στο ΕΡΓΑΝΗ· η προθεσμία παρατάθηκε έως τις 31.05.2025.
- Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων, συχνές ερωτήσεις: τερματισμός κατά τη δοκιμαστική περίοδοwww.mlsi.gov.cy«Ναι, κατά τη διάρκεια δοκιμαστικής περιόδου μπορεί ο εργοδοτούμενος να απολυθεί ή να παραιτηθεί χωρίς … προειδοποίηση».
- Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων, επαρχιακά γραφείαwww.mlsi.gov.cyΠού υποβάλλεται το παράπονο: διευθύνσεις, τηλέφωνα και ώρες εξυπηρέτησης των επαρχιακών γραφείων.
- Τμήμα Μετανάστευσης, εργατικές διαφορέςwww.gov.cyΠαράπονο εργοδοτούμενου από τρίτη χώρα — αυτοπροσώπως ή με δικηγόρο, μέσω της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης.