Η Κύπρος σφίγγει το «χρυσό βίζα» πριν από τη Σένγκεν

Η Κύπρος προετοιμάζεται να αυστηροποιήσει το πρόγραμμα «χρυσής βίζας» ενόψει της προγραμματισμένης ένταξής της στη ζώνη Σένγκεν, όπως δήλωσε την Πέμπτη ο αναπληρωτής υπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης, σύμφωνα με το Cyprus Mail. Οι αρχές διενεργούν ελέγχους σε χιλιάδες άδειες που εκδόθηκαν από το 2013.

Μιλώντας ενώπιον της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ελέγχου, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι περίπου 1.500 «χρυσές βίζες» εκδόθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ περίπου 12.000 άδειες που εκδόθηκαν από το 2013 εξετάζονται για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι κάτοχοί τους εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις του προγράμματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένονται αποφάσεις για την αυστηροποίηση του προγράμματος, καθώς η ένταξη στη Σένγκεν θα καταστήσει την Κύπρο πιο ελκυστικό προορισμό. Έχει ήδη υποβάλει σχετικές προτάσεις σε άλλους αρμόδιους υπουργούς.

Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάζονται είναι και ο προσανατολισμός των επενδύσεων που γίνονται μέσω του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας διοχέτευσης κεφαλαίων και σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η άμυνα και η καινοτομία. «Χρειαζόμαστε επενδύσεις», δήλωσε ο κ. Ιωαννίδης, προσθέτοντας ωστόσο ότι αυτές πρέπει να γίνονται «με ελεγχόμενο τρόπο».

Το θέμα έθεσε και ο πρόεδρος της Alma και βουλευτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος ανέφερε ότι το πρόγραμμα παραμένει σε ισχύ και υποστήριξε ότι συμβάλλει στην πίεση που δέχεται η αγορά ακινήτων.

Νέο σύστημα πληροφοριών και ψηφιοποίηση

Η επιτροπή εξέτασε ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης, με τη συζήτηση να καλύπτει από τις αδυναμίες στην παρακολούθηση υπηκόων τρίτων χωρών μέχρι τις αιτήσεις ασύλου, τις επιστροφές και την Πράσινη Γραμμή. Ο κ. Ιωαννίδης ανακοίνωσε ότι αναπτύσσεται νέο πληροφοριακό σύστημα για την παρακολούθηση υπηκόων τρίτων χωρών από την είσοδό τους στη Δημοκρατία μέχρι την αναχώρησή τους.

Η εξέλιξη ακολουθεί τα πορίσματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την περίοδο 2021–2023, σύμφωνα με τα οποία περίπου 290.000 υπήκοοι τρίτων χωρών που εισήλθαν νόμιμα στην Κύπρο εμφανίζονταν στα διαθέσιμα αρχεία χωρίς καταγεγραμμένη αναχώρηση. Ο κ. Ιωαννίδης δήλωσε ότι η κατάσταση έχει έκτοτε αλλάξει και τα πληροφοριακά συστήματα συνδέονται με εκείνα άλλων υπουργείων, με το νέο σύστημα να αναμένεται να εγκατασταθεί τον Μάρτιο. Διευκρίνισε ότι η απουσία καταγεγραμμένης αναχώρησης δεν σημαίνει κατ' ανάγκη παράνομη παραμονή, καθώς ενδέχεται το άτομο να αναχώρησε από μη ελεγχόμενο σημείο, να έλαβε άδεια διαμονής ή να έφυγε με άλλο διαβατήριο.

Οι υπηρεσίες μετανάστευσης ψηφιοποιούνται επίσης. Σε πρώτη φάση, οι πολίτες θα μπορούν να ανανεώνουν διαδικτυακά άδειες διαμονής σε πέντε κατηγορίες, να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την πορεία των αιτήσεών τους και να λαμβάνουν SMS με την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Άσυλο, επιστροφές και Πράσινη Γραμμή

Στο θέμα του ασύλου, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι οι εκκρεμείς αιτήσεις μειώθηκαν από περίπου 24.000 κατά την ίδρυση του υφυπουργείου σε λιγότερες από 12.500. Πάνω από 6.100 αιτήσεις που αφορούν Σύρους έχουν αποσυρθεί ή ανακληθεί από τον Δεκέμβριο του 2024, ενώ περίπου 5.500 άτομα έχουν επιστρέψει. Κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 οι συνολικές επιστροφές ξεπέρασαν τις 7.000, έναντι περισσότερων από 12.000 αναχωρήσεων το 2025. Το ποσοστό έγκρισης αιτήσεων ασύλου ανέρχεται σήμερα σε 15% με 20%, σύμφωνα με τον ίδιο.

Ερωτηθείς για τα δικαιώματα των ατόμων που λαμβάνουν προστασία, τόνισε ότι το καθεστώς επικουρικής προστασίας διαφέρει από εκείνο του πρόσφυγα και έχει προσωρινό χαρακτήρα. Ανέφερε επίσης ότι η παράνομη είσοδος στη Δημοκρατία αποκλείει την απόκτηση κυπριακής ιθαγένειας και ότι τα χρόνια διαμονής δεν αποτελούν το μοναδικό κριτήριο πολιτογράφησης.

Στη συζήτηση κυριάρχησε και το ζήτημα της Πράσινης Γραμμής. Ο πρόεδρος της επιτροπής Ζαχαρίας Κουλίας δήλωσε ότι η κατάσταση στην Πύλα «δεν είναι καλή» και εξέφρασε ανησυχία για κενά στους ελέγχους, καθώς και για τον έλεγχο σε άλλα σημεία εισόδου, όπως οι μαρίνες. Ο βοηθός αρχηγός της Αστυνομίας Μιχάλης Κατσουνωτός ανέφερε ότι πραγματοποιούνται καθημερινές περιπολίες στις σχετικές περιοχές, κατά τις οποίες εντοπίζονται παράνομα λειτουργούντα οχήματα και διακινηθέντες μετανάστες.

Ο κ. Ιωαννίδης υπογράμμισε ωστόσο ότι η Κύπρος δεν εφαρμόζει διαδικασία μετανάστευσης στην Πράσινη Γραμμή, αν και διενεργούνται συγκεκριμένοι έλεγχοι. «Δεν θα δεχθούμε ποτέ να γίνει σκληρό σύνορο», δήλωσε, ενώ σε συνέντευξή του στο Cyprus Mail μίλησε για αυξημένη επιτήρηση της Πράσινης Γραμμής, κάμερες, θαλάσσιες περιπολίες, ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφές.

Ο υφυπουργός επισήμανε επίσης τη σημαντική μείωση του κόστους των επιδομάτων που σχετίζονται με τη μετανάστευση, λέγοντας ότι οι δαπάνες ανήλθαν σε 15 εκατ. ευρώ στις αρχές του 2026, έναντι 49 εκατ. ευρώ όταν το υφυπουργείο ανέλαβε τη διαχείριση της μετανάστευσης. Σημαντικό μέρος των δαπανών καλύπτεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση: το κέντρο υποδοχής Πουρνάρα αναβαθμίστηκε εξ ολοκλήρου με ενωσιακά κονδύλια, ενώ οι Λίμνες έλαβαν χρηματοδότηση 85% και οι επιστροφές χρηματοδοτούνται σε ποσοστό 80% με 85%.

Στη νόμιμη μετανάστευση, ο κ. Ιωαννίδης δήλωσε ότι η Κύπρος χρειάζεται εργαζόμενους στις κατασκευές και τη ξενοδοχειακή βιομηχανία, καθώς και νοσηλευτές. Έχουν συναφθεί διμερείς συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ινδία για πιο στοχευμένη πρόσληψη, ενώ περίπου 200.000 ισχύουσες άδειες διαμονής για υπηκόους τρίτων χωρών βρίσκονται σήμερα σε ισχύ. Ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων μειώθηκε από περίπου 1.100 κατά την ίδρυση του υφυπουργείου σε 130 σήμερα, με τον ίδιο να δηλώνει ότι διενεργούνται εκτιμήσεις ηλικίας και δεν υπάρχουν σχέδια για πρόσθετες δομές.

Μετά τη συνεδρίαση, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι οι παράτυπες αφίξεις κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 μειώθηκαν κατά 92% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2022, ενώ οι νέες αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν κατά 93%. Σχεδόν 7.000 υπήκοοι τρίτων χωρών έχουν επιστραφεί από την αρχή του έτους και περίπου 40.000 από το 2023, πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι η Κύπρος μπορεί πλέον να συμμετέχει και να διοργανώνει κοινές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιστροφής με τον Frontex. «Η μεταναστευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική αν οι αποφάσεις επιστροφής μένουν στα χαρτιά. Όποιος δεν έχει δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία πρέπει να επιστρέφει στη χώρα του, και αυτό εφαρμόζεται», κατέληξε.