Πιο κοντά σε ό,τι μετράει

Απόλυση στην Κύπρο: προειδοποίηση, αποζημίωση, πληρωμή λόγω πλεονασμού και επίδομα ανεργίας

Προειδοποίηση 1 έως 8 εβδομάδων ανάλογα με τη διάρκεια απασχόλησης, αποζημίωση έως 2 ετών, πληρωμή λόγω πλεονασμού μετά από 104 εβδομάδες με το ΥΚΑ 600 εντός 3 μηνών.

Εργασία στην Κύπρο Ελέγχθηκε: δεν διαπιστώθηκε αλλαγή του κανόνα από τον έλεγχο

Με λίγα λόγια

Ποιους αφορά
Μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα που απολύθηκαν, κηρύχθηκαν πλεονάζοντες ή αποχωρούν: τι προβλέπει ο νόμος και πού να απευθυνθούν. Τα δικαιώματα αυξάνονται με τη διάρκεια απασχόλησης: τις πρώτες 26 εβδομάδες στον ίδιο εργοδότη ο νόμος δεν απαιτεί ούτε προειδοποίηση ούτε αποζημίωση.
Πόσο κοστίζει
Το παράπονο στο Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων και η αίτηση στο Ταμείο για Πλεονάζον Προσωπικό δεν συνοδεύονται από τέλος — καμία σελίδα των υπηρεσιών δεν αναφέρει τέλος. Το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών δεν δημοσιεύει τη διαδικασία καταχώρισης ούτε τέλη.
Πόσο διαρκεί
Η αίτηση για πληρωμή λόγω πλεονασμού υποβάλλεται εντός 3 μηνών από την απόλυση. Η αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών υποβάλλεται εντός 12 μηνών ή εντός 9 μηνών από την απάντηση του Ταμείου. Χρόνοι πληρωμής και εξέτασης δεν δημοσιεύονται.
Πού υποβάλλεται
Οφειλές και παραβάσεις κατά την απόλυση: στο επαρχιακό γραφείο του Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων, γραπτώς, ηλεκτρονικά ή αυτοπροσώπως. Πληρωμή λόγω πλεονασμού: έντυπο ΥΚΑ 600 στο επαρχιακό γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή σε ΚΕΠ. Αποζημίωση για παράνομη απόλυση: μόνο μέσω του Δικαστηρίου Εργατικών Διαφορών.
Αν η περίπτωσή σας διαφέρει
Όσο ο εργοδοτούμενος απουσιάζει λόγω ανικανότητας (έως 12 μήνες), απαγορεύεται η προειδοποίηση απόλυσης — για όλη την απουσία συν το ένα τέταρτο αυτής. Η έγκυος και ο γονέας σε άδεια προστατεύονται χωριστά. Για όποιον εργάζεται με άδεια διαμονής για απασχόληση, η απόλυση θέτει σε κίνδυνο και την άδεια, αν δεν βρεθεί νέα εργασία στο προβλεπόμενο διάστημα.

Η περίπτωσή σας

Αν σας απέλυσε ο εργοδότης

Η προειδοποίηση πρέπει να είναι γραπτή και όχι συντομότερη από τη νόμιμη — από 1 εβδομάδα μετά από έξι μήνες έως 8 εβδομάδες μετά από έξι χρόνια· ο εργοδότης μπορεί να καταβάλει πληρωμή αντί προειδοποίησης. Οι νόμιμοι λόγοι είναι λίγοι: μη ικανοποιητική εκτέλεση εργασίας (η ασθένεια και ο τοκετός δεν λογίζονται), πλεονασμός, ανωτέρα βία, λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου ή σοβαρό παράπτωμα. Μέχρι απόδειξης του εναντίου, το Δικαστήριο τεκμαίρει ότι νόμιμος λόγος δεν υπήρχε — το βάρος φέρει ο εργοδότης. Αν δεν υπήρχε και εργαστήκατε πάνω από 26 εβδομάδες, το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών επιδικάζει αποζημίωση: όχι μικρότερη από την πληρωμή λόγω πλεονασμού και όχι μεγαλύτερη από τις απολαβές 2 ετών. Η αίτηση υποβάλλεται εντός 12 μηνών.

Αν κηρυχθήκατε πλεονάζων

Ο πλεονασμός είναι νόμιμος λόγος, γι' αυτό αποζημίωση από τον εργοδότη δεν οφείλεται, αλλά μετά από 104 εβδομάδες συνεχούς απασχόλησης δικαιούστε πληρωμή από το Ταμείο για Πλεονάζον Προσωπικό: για καθένα από τα πρώτα τέσσερα χρόνια απολαβές 2 εβδομάδων, στη συνέχεια περισσότερο, έως 4 εβδομάδες ανά έτος. Τα χρήματα δεν έρχονται από μόνα τους: το έντυπο ΥΚΑ 600, με επιστολή του εργοδότη για τους λόγους, υποβάλλεται στο επαρχιακό γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή σε ΚΕΠ το αργότερο 3 μήνες μετά την απόλυση. Αν το Ταμείο απορρίψει την αίτηση, προσφεύγετε στο Δικαστήριο εντός 9 μηνών από την απάντησή του. Η πληρωμή από το Ταμείο δεν επηρεάζει το επίδομα ανεργίας.

Αν αποχωρείτε με δική σας πρωτοβουλία

Προειδοποιήστε γραπτώς: 1–2 εβδομάδες με απασχόληση από έξι μήνες έως πέντε χρόνια, 3 εβδομάδες μετά από πέντε χρόνια· η σύμβαση μπορεί να ορίζει μεγαλύτερη περίοδο. Ο εργοδότης οφείλει να σας πληρώσει τις δεδουλευμένες απολαβές και την άδεια που δεν πήρατε. Η οικειοθελής αποχώρηση δεν δίνει αποζημίωση ούτε πληρωμή λόγω πλεονασμού. Το επίδομα ανεργίας μπορεί να μην καταβάλλεται έως 6 εβδομάδες, αν αποχωρήσατε χωρίς εύλογη αιτία.

Προθεσμίες και προϋποθέσεις

  • τις πρώτες 26 εβδομάδες στον ίδιο εργοδότη ο νόμος δεν απαιτεί προειδοποίηση ούτε αποζημίωσηΝ. 24/1967 άρθρο 3(1): δικαίωμα αποζημίωσης έχει ο εργοδοτούμενος «ο οποίος έχει απασχοληθή συνεχώς υπ' αυτού επί είκοσι εξ τουλάχιστον εβδομάδας»· άρθρο 9(1)(α) — η προειδοποίηση αρχίζει από τις 26 εβδομάδες.
  • με απασχόληση από έξι μήνες έως έναν χρόνο ο εργοδότης προειδοποιεί 1 εβδομάδα πρινΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(α): από 26 έως 52 εβδομάδες απασχόλησης — «περίοδος μιας εβδομάδος».
  • με απασχόληση από έναν έως δύο χρόνια — 2 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(β): από 52 έως 104 εβδομάδες — «περίοδος δύο εβδομάδων».
  • από δύο έως τρία χρόνια — 4 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(γ): από 104 έως 156 εβδομάδες — «περίοδος τεσσάρων εβδομάδων».
  • από τρία έως τέσσερα χρόνια — 5 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(δ): από 156 έως 208 εβδομάδες — «περίοδος πέντε εβδομάδων».
  • από τέσσερα έως πέντε χρόνια — 6 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(ε): από 208 έως 259 εβδομάδες — «περίοδος έξι εβδομάδων».
  • από πέντε έως έξι χρόνια — 7 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(στ): από 260 έως 311 εβδομάδες — «περίοδος επτά εβδομάδων».
  • από έξι χρόνια και πάνω — 8 εβδομάδες, πάντα γραπτώςΝ. 24/1967 άρθρο 9(1)(ζ): «για τριακόσιες δώδεκα ή περισσότερες εβδομάδες, περίοδος οκτώ εβδομάδων»· άρθρο 9(5) — η προειδοποίηση «πρέπει να είναι έγγραφη».
Όλες οι προϋποθέσεις (24)
  • κατά την προειδοποίηση μπορείτε να απουσιάζετε έως 8 ώρες την εβδομάδα με απολαβές για αναζήτηση εργασίαςΝ. 24/1967 άρθρο 12: ο εργοδοτούμενος με προειδοποίηση απουσιάζει χωρίς απώλεια απολαβών έως «τις οκτώ ώρες την εβδομάδα», συνολικά όχι πέραν των «40 ώρες».
  • αλλά συνολικά όχι πάνω από 40 ώρεςΤο ίδιο άρθρο: «το σύνολο των ωρών απουσίας … δε θα υπερβαίνει τις 40 ώρες».
  • όταν αποχωρείτε, προειδοποιείτε 1–2 εβδομάδες πριν, και μετά από πέντε χρόνια 3 εβδομάδεςΝ. 24/1967 άρθρο 10: ο εργοδοτούμενος προειδοποιεί μία εβδομάδα με απασχόληση 26–51 εβδομάδων, δύο με 52–259 εβδομάδες και «περίοδος τριών εβδομάδων» από τις 260 εβδομάδες.
  • η αποζημίωση για παράνομη απόλυση δεν είναι μικρότερη από την πληρωμή λόγω πλεονασμού ούτε μεγαλύτερη από τις απολαβές 2 ετώνΝ. 24/1967, Πρώτος Πίνακας, παρ. 3: «Εν ουδεμιά περιπτώσει η αποζημίωσις θα υπερβαίνη τα ημερομίσθια δύο ετών»· παρ. 2 — όχι μικρότερη από την πληρωμή λόγω πλεονασμού.
  • έως τις απολαβές 1 έτους πληρώνει ο εργοδότης, το υπόλοιπο το ΤαμείοΝ. 24/1967 άρθρο 3(2): ο εργοδότης καταβάλλει «καθ' ον ποσόν αύτη δεν υπερβαίνει τα ημερομίσθια … δι' εν έτος», το υπερβάλλον καταβάλλεται εκ του Ταμείου.
  • αν η εταιρεία απασχολεί πάνω από 19 εργοδοτουμένους, το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει επαναπρόσληψηΝ. 24/1967 άρθρο 3(1), επιφύλαξη: σε εργοδότες «οι οποίοι απασχολούν πέραν των δεκαεννέα εργοδοτουμένων» το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει επαναπρόσληψη σε «έκδηλα παράνομο» απόλυση, με αποζημίωση έως «τα ημερομίσθια δώδεκα μηνών».
  • η πληρωμή λόγω πλεονασμού οφείλεται μετά από 104 εβδομάδες — δύο χρόνια — στον ίδιο εργοδότηΝ. 24/1967 άρθρο 16(1): εργοδοτούμενος «απασχοληθέντος συνεχώς επί εκατόν τέσσαρας τουλάχιστον εβδομάδας» που κηρύσσεται πλεονάζων «δικαιούται εις πληρωμήν λόγω πλεονασμού εκ του Ταμείου».
  • για καθένα από τα πρώτα τέσσερα χρόνια — απολαβές 2 εβδομάδωνΝ. 24/1967, Τέταρτος Πίνακας, παρ. 1(α): «Διά τα πρώτα τέσσαρα έτη … δύο εβδομάδων ημερομίσθια» για κάθε 52 εβδομάδες· στη συνέχεια το ποσοστό αυξάνεται έως 4 εβδομάδες (παρ. 1(ε), 21ο–25ο έτος).
  • από το 21ο έως το 25ο έτος το ποσό φτάνει τις 4 εβδομάδες ανά έτοςΤο ίδιο, παρ. 1(ε): «από του εικοστού πρώτου μέχρι και του εικοστού πέμπτου έτους … τεσσάρων εβδομάδων ημερομίσθια».
  • το ΥΚΑ 600 το υποβάλλετε εσείς, το αργότερο 3 μήνες μετά την απόλυσηΗ σελίδα του gov.cy «Πληρωμή λόγω Πλεονασμού»: «ειδικό έντυπο (ΥΚΑ 600)», υποβολή «το αργότερο μέσα σε τρεις μήνες από την ημέρα της απόλυσης»· στο έντυπο — «σε διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία του τερματισμού».
  • η αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών υποβάλλεται εντός 12 μηνώνΝ. 8/1967 (περί ετήσιων αδειών) άρθρο 12(10Α): «Αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών υποβάλλεται εντός δώδεκα μηνών … ή εντός εννέα μηνών από την απάντηση του Ταμείου για πλεονάζον προσωπικό».
  • αν αμφισβητείτε την απάντηση του Ταμείου — 9 μήνες από αυτήνΤο ίδιο — «εντός εννέα μηνών από την απάντηση του Ταμείου».
  • σε εργοδοτούμενο με ανικανότητα έως 12 μήνες δεν επιτρέπεται προειδοποίησηΝ. 24/1967 άρθρο 9(6)(α): η προειδοποίηση σε εργοδοτούμενο που απουσιάζει «λόγω ανικανότητας για εργασία για περίοδο μέχρι δώδεκα (12) μήνες» απαγορεύεται για όλη την απουσία και «το ένα τέταρτο (¼) αυτής».
  • το επίδομα ανεργίας καταβάλλεται από την 4η ημέραΝ. 59(I)/2010 άρθρο 31(1): «κανένας δεν δικαιούται επίδομα για τις πρώτες τρεις (3) ημέρες»· συχνές ερωτήσεις ΥΚΑ: «αρχίζει να πληρώνεται από την τέταρτη ημέρα της ανεργίας».
  • για όχι περισσότερες από 156 εργάσιμες ημέρες — περίπου έξι μήνεςΝ. 59(I)/2010 άρθρο 31(3): κατ' ανώτατο «εκατόν πενήντα έξι (156) ημέρες» σε κάθε περίοδο· οι Κυριακές δεν υπολογίζονται (άρθρο 31(4)(δ)).
  • όποιος αποχώρησε χωρίς εύλογη αιτία ή απολύθηκε με δική του υπαιτιότητα μπορεί να χάσει το επίδομα έως 6 εβδομάδεςΝ. 59(I)/2010 άρθρο 34(2): έκπτωση από το επίδομα «για περίοδο μέχρι έξι (6) εβδομάδων», αν η εργασία χάθηκε «λόγω υπαιτιότητάς του» ή εγκαταλείφθηκε «εκούσια, χωρίς εύλογη αιτία», ή αν απορρίφθηκε κατάλληλη θέση.

Επίδομα ανεργίας για υπηκόους τρίτων χωρών

Ο νόμος περί κοινωνικών ασφαλίσεων δεν κάνει διάκριση ιθαγένειας, και ο νόμος περί αλλοδαπών εξισώνει ρητά τον εργαζόμενο με άδεια εργασίας με τους πολίτες — αν εργάστηκε στην Κύπρο τουλάχιστον 6 μήνες και είναι εγγεγραμμένος ως άνεργος. Το Γραφείο Εργασίας εγγράφει πολίτες τρίτων χωρών που έχουν δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας, αλλά δεν αναφέρει χωριστά τους κατόχους άδειας εργασίας μετά την απόλυση. Ρωτήστε το επαρχιακό Γραφείο Εργασίας αν θα σας εγγράψει — από αυτό εξαρτάται το επίδομα.

Πώς υποβάλλεται αίτηση στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών

Το Δικαστήριο δεν δημοσιεύει έντυπο, τέλη ούτε αν απαιτείται δικηγόρος. Ρωτήστε το πρωτοκολλητείο ή δικηγόρο εργατικού δικαίου — πριν περάσουν οι 12 μήνες.

Πηγές